17th century

17th century

Music and Words. A Pole in the Seraglio. Polish and Turkish music from 17th century

1w ago
SOURCE  

Description

SAZ Ü SÖZ / MUZYKA I SŁOWA Polak w seraju ALI UFKI polska i turecka muzyka XVII wieku SAZ - Ü SÖZ Sarayda bir Polonyalı Wojciech Bobowski Ali Ufki 17 yy dönemi Osmanlı ve Polonya dan müzikler CAPELLA CRACOVIENSIS {oh!} ORKIESTRA HISTORYCZNA OLTREMONTANO PERA ENSEMBLE Mehmet C. Yeşilçay Marcin Świątkiewicz Produkcja: Delikatesy Filmowe Projekt dedykowany jest wyjątkowej postaci i dziełu Ali Ufkiego, człowieka, który w I połowie XVII wieku był muzykiem, kompozytorem, malarzem, a jako wielojęzyczny tłumacz zrobił błyskotliwą karierę w dyplomacji Wysokiej Porty. Urodził się jednakże jako Wojciech Bobowski w Królestwie Polskim, w mieście Bobowa lub Lwów (w regionie Małopolski, ok. 1610), w rodzinie szlacheckiej, gdzie też został wyedukowany. We względnie wczesnym wieku (mając między 18 a 30 lat), został porwany przez Tatarów i sprzedany jako niewolnik do seraju w Stambule, gdzie spędził następne 20 lat i gdzie mogły rozbłysnąć jego nieporównywalne zdolności: grał na instrumentach i jako pierwszy dokonał zapisów muzyki tureckiej (z pomocą notacji europejskiej), nauczył się tureckiego a po konwersji na islam został tłumaczem dyplomatycznym. Jego kontakty z europejskimi ambasadorami zaowocowały wyjątkowymi dziełami: opisem seraju, gramatyką języka tureckiego, wprowadzeniem do islamu napisanym po łacinie, przekładem Biblii i angielskiego modlitewnika Book of Common Prayers na turecki i innymi. Pomiędzy nimi stoi praca bardzo szczególna: tłumaczenie na turecki i kompozycja muzyczna Psalmów Dawida (zrobionych zostało tylko pierwszych 14). Był to wyjątkowo ambitny projekt, podkreślający to, co wspólne dla obu religii, chrześcijaństwa i islamu (Psalmy, chociaż nie wykorzystywane w islamie, są dziedzictwem wspólnego źródła dla obu religii). Ich translacja na turecki wskazuje cel Bobowskiego, którym było wzajemne zrozumienie, a może nawet rodzaj synkretyzmu, między religiami i kulturami. Idea utopijna? Psalmy, napisane manierą europejską, lecz bardzo prostą (kalwińską), śpiewane po turecku, prawdopodobnie na sposób turecki, możliwe że z akompaniamentem instrumentów z seraju... To był prawdziwy punkt spotkania dwóch tradycji, który stał się też punktem wyjścia dla naszego projektu. Celem projektu przygotowywanego przez dwa zespoły, jednego o charakterze tureckim, a drugiego typowo zachodnioeuropejskiego, jest pokazanie drogi, jaką przeszedł Wojciech Bobowski, z kultury polskiej, którą znał wyśmienicie (w Polsce musiał otrzymać świetną edukację), do kultury tureckiej. Stąd mamy trzy części repertuaru: - polska muzyka poczatku XVII wieku - ottomańską muzykę - a między nimi Psalmy Ali Ufkiego, które są projektem synkretycznym - mieszaniną tradycji Wschodu i Zachodu. Oryginalność projektu polega na porównawczym zestawieniu tych dwóch światów i na ukazaniu drogi, jaką trzeba przebyć, by osiągnąć ich syntezę. Drogi zapoczątkowanej przez XVII-wiecznego muzyka i tłumacza; tłumacza nie tylko języków, ale kultur. Ważną rzeczą jest pokazanie polskiego podłoża Bobowskiego, z jego zróżnicowaniem wyznań religijnych i postaw kulturalnych (ponieważ był profejonalnie wykształconym muzykiem, znajomość nowoczesnej muzyki włoskiej była dla niego absolutnie niezbędna), a także jego mistrzostwa w muzyce i sztuce tureckiej. Jednym słowem: jego umiejętność zmiany perspektyw, która mogła być skutkiem doświadczenia życia w wielokulturowej Polsce tamtych czasów. W ten sposób możemy również rozumieć jego tureckie imię: Horyzont.